Trong thời đại trí tuệ nhân tạo ngày càng có khả năng tạo ra những hình ảnh chân thực đến mức khó phân biệt với ảnh chụp, câu hỏi về vai trò của nhiếp ảnh gia cũng trở nên đáng suy ngẫm. Liệu AI có thể thay thế con người trong việc ghi lại những khoảnh khắc chân thực của cuộc sống? Một bộ phim ngắn mới của Hải quân Hoàng gia Anh (Royal Navy) mang tên "Life Through The Lens" đã đưa người xem đến gần hơn với công việc của những nhiếp ảnh gia quân đội – những người trực tiếp có mặt tại hiện trường, ghi lại các sự kiện từ chiến đấu, huấn luyện cho đến những khoảnh khắc mất mát đầy xúc động.
“Life Through The Lens” – Khi nhiếp ảnh là hành trình ghi lại sự thật
"Life Through The Lens" là một phim tài liệu ngắn được thực hiện xoay quanh công việc của các nhiếp ảnh gia chính thức thuộc Hải quân Hoàng gia Anh. Thông qua những câu chuyện được chia sẻ trong phim, người xem có cơ hội hình dung rõ hơn về một công việc không đơn thuần là cầm máy ảnh và chụp hình. Các nhiếp ảnh gia phải có mặt tại những nơi có thể tiềm ẩn nguy hiểm, nhanh chóng phản ứng trước những tình huống bất ngờ và quan trọng nhất là nhận ra những câu chuyện có giá trị phía sau mỗi sự kiện.
Từ những khoảnh khắc hỗn loạn trong chiến đấu cho đến những lễ tang trang nghiêm của những người đã hy sinh khi làm nhiệm vụ, mỗi bức ảnh đều mang theo một phần câu chuyện và cảm xúc của con người. Đó cũng chính là điểm khác biệt mà các nhiếp ảnh gia Hải quân Hoàng gia Anh cho rằng AI hiện nay vẫn chưa thể thay thế.
AI có thể tạo hình ảnh, nhưng chưa thể “đi tìm câu chuyện”
Sean Clee, một cựu nhiếp ảnh gia của Hải quân Hoàng gia Anh, từng có 25 năm phục vụ trong quân đội, trong đó 15 năm làm việc với máy ảnh. Ông cho rằng AI có thể tạo ra những hình ảnh đẹp và ấn tượng, nhưng AI không thể trực tiếp có mặt tại hiện trường để tìm kiếm những câu chuyện của con người.
Trong thời gian triển khai nhiệm vụ tại Afghanistan, Clee từng ghi lại hậu quả ngay sau một vụ tấn công bằng lựu đạn phóng rocket xảy ra gần đơn vị của mình. Trong một tình huống như vậy, điều quan trọng không chỉ là ghi lại vụ việc đã xảy ra. Người chụp còn phải quan sát, tìm kiếm và nhận ra những chi tiết mang tính con người phía sau sự kiện.
Với Clee, đó chính là điều AI khó có thể làm được. Một thuật toán có thể tạo ra một khuôn mặt, một khung cảnh hay thậm chí mô phỏng một tình huống chiến đấu, nhưng nó không thể tự mình bước vào hiện trường, cảm nhận bầu không khí và chủ động tìm kiếm một câu chuyện thật để ghi lại.
Giá trị lớn nhất của nhiếp ảnh là tính chân thực
Một trong những vấn đề được "Life Through The Lens" đặt ra là sự khác biệt giữa một hình ảnh được tạo ra và một khoảnh khắc thực sự đã xảy ra.
Chief Petty Officer Hoare, một trong những nhân vật xuất hiện trong phim, nhấn mạnh rằng tính xác thực và uy tín đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với nhiếp ảnh quân đội. Ông đặt ra một câu hỏi khá đơn giản: Nếu thay những hình ảnh của những người lính thực sự bằng hình ảnh những người lính được tạo ra bởi AI, liệu người xem có còn cảm nhận được sự thật phía sau bức ảnh?
Với các nhiếp ảnh gia Hải quân Hoàng gia Anh, câu trả lời là không. Họ không chỉ chụp một hình ảnh để minh họa cho một sự kiện. Họ ghi lại những con người thật, địa điểm thật và những khoảnh khắc thực sự đã diễn ra. Chính yếu tố này tạo nên giá trị và độ tin cậy của một bức ảnh.
AI đang thay đổi nhiếp ảnh, nhưng con người vẫn giữ vai trò quan trọng
Sự phát triển của AI chắc chắn đang tạo ra những thay đổi lớn đối với ngành nhiếp ảnh. Công nghệ có thể hỗ trợ chỉnh sửa hình ảnh, tạo ra những bối cảnh mới, phục hồi ảnh cũ hay sản xuất những hình ảnh hoàn toàn mới chỉ từ một câu lệnh.
Tuy nhiên, "Life Through The Lens" cho thấy một giới hạn quan trọng của công nghệ đó chính là việc AI có thể tạo ra hình ảnh, nhưng việc tìm kiếm và ghi lại một câu chuyện chân thực vẫn cần đến con người.
Một nhiếp ảnh gia không chỉ nhìn thấy những gì đang diễn ra trước mắt. Họ còn phải biết nhìn, lựa chọn, cảm nhận và kể chuyện bằng hình ảnh. Đặc biệt với nhiếp ảnh tài liệu, phóng sự hay nhiếp ảnh quân đội, giá trị của một bức ảnh không chỉ nằm ở chất lượng hình ảnh mà còn nằm ở bối cảnh, con người và sự thật phía sau khoảnh khắc đó.
AI không thể làm những gì con người có thể làm
Thông điệp của "Life Through The Lens" không nhất thiết có nghĩa rằng AI không có chỗ đứng trong nhiếp ảnh. Ngược lại, bộ phim cho thấy một góc nhìn thực tế hơn "công nghệ có thể hỗ trợ con người, nhưng không phải mọi giá trị của nhiếp ảnh đều có thể được tự động hóa".
Một bức ảnh chân thực đôi khi không cần quá hoàn hảo về mặt kỹ thuật. Điều khiến nó trở nên có giá trị chính là câu chuyện mà người chụp đã chứng kiến và trải qua để có thể ghi lại khoảnh khắc đó.
Và đó cũng là lý do những nhiếp ảnh gia Hải quân Hoàng gia Anh tin rằng, ít nhất ở thời điểm hiện tại, AI chưa thể thay thế con người trong việc đi đến hiện trường, tìm kiếm những câu chuyện đời thực và ghi lại chúng bằng góc nhìn của một người đang thực sự ở đó.
"Life Through The Lens" không chỉ mang đến cái nhìn chân thực về công việc của các nhiếp ảnh gia Hải quân Hoàng gia Anh, mà còn mở ra một cuộc thảo luận thú vị về AI và tương lai của nhiếp ảnh. Trong một thế giới mà hình ảnh có thể được tạo ra chỉ trong vài giây, có lẽ giá trị của một bức ảnh thật không nằm ở việc nó đẹp đến đâu, mà nằm ở câu hỏi:
