Trong vài năm trở lại đây, Global Shutter dần trở thành một trong những công nghệ được cộng đồng nhiếp ảnh quan tâm. Khả năng đọc toàn bộ cảm biến gần như cùng lúc giúp hạn chế hiện tượng méo hình do Rolling Shutter, giảm hiện tượng banding dưới đèn LED và mang lại nhiều lợi thế khi sử dụng flash tốc độ cao. Tuy nhiên, một câu hỏi vẫn thường xuất hiện trên các diễn đàn nhiếp ảnh "Tại sao những chiếc máy ảnh phổ thông, tầm trung chưa được trang bị Global Shutter?" Vậy hãy cùng Vietnam Photographer tìm câu trả lời ngay trong bài viết này nhé!
Global Shutter thực chất là gì?
Phần lớn máy ảnh kỹ thuật số hiện nay sử dụng cảm biến Rolling Shutter. Khi chụp ảnh, cảm biến không ghi nhận toàn bộ khung hình cùng một lúc mà đọc dữ liệu lần lượt theo từng dòng. Quá trình này diễn ra rất nhanh nhưng vẫn có thể tạo ra hiện tượng méo hình khi chụp các chủ thể chuyển động mạnh.
Global Shutter hoạt động theo cách khác. Toàn bộ điểm ảnh trên cảm biến có thể được ghi nhận và đọc gần như đồng thời. Nhờ tốc độ đọc cực nhanh, công nghệ này loại bỏ phần lớn hiện tượng biến dạng thường thấy khi sử dụng màn trập điện tử.
Đây là một bước tiến kỹ thuật đáng chú ý, nhưng Global Shutter không đồng nghĩa với việc mọi khía cạnh của máy ảnh đều được nâng cấp.
Global Shutter mang lại những lợi ích gì?
Không thể phủ nhận Global Shutter có những ưu điểm rất rõ ràng trong một số trường hợp sử dụng nhất định. Cụ thể như sau:
- Hạn chế hiện tượng méo hình khi chụp chuyển động: Đây là lợi ích dễ nhận thấy nhất. Khi chụp xe đang chạy, cánh quạt, vận động viên hoặc các chủ thể chuyển động nhanh, Rolling Shutter có thể khiến hình ảnh bị nghiêng, kéo giãn hoặc biến dạng. Với Global Shutter, toàn bộ cảm biến ghi nhận hình ảnh gần như cùng thời điểm. Những đường thẳng vì thế được giữ ổn định hơn, đặc biệt khi sử dụng màn trập điện tử với tốc độ cao.
- Đồng bộ flash ở tốc độ màn trập cao: Global Shutter cũng mở ra nhiều khả năng khi chụp với đèn flash. Do cảm biến không phải quét từng dòng, việc đồng bộ flash có thể thực hiện ở tốc độ màn trập rất cao. Điều này đặc biệt hữu ích với nhiếp ảnh thời trang, thể thao hoặc chân dung ngoài trời, khi nhiếp ảnh gia muốn sử dụng khẩu độ lớn để kiểm soát độ sâu trường ảnh nhưng vẫn cần cân bằng với ánh sáng môi trường.
- Giảm hiện tượng banding dưới đèn LED: Khi sử dụng màn trập điện tử dưới một số nguồn sáng nhân tạo như LED, hình ảnh có thể xuất hiện các dải sáng tối do sự khác biệt giữa tốc độ đọc cảm biến và tần số nhấp nháy của nguồn sáng. Global Shutter có thể giảm đáng kể nguy cơ này nhờ khả năng ghi nhận toàn bộ khung hình gần như đồng thời. Tuy nhiên, với những màn hình điện tử đang ở trạng thái làm mới hoặc thay đổi độ sáng, một số tình huống đặc biệt vẫn có thể xảy ra.
- Lợi thế lớn khi quay video: Video có lẽ là một trong những lĩnh vực mà Global Shutter thể hiện rõ giá trị nhất. Khi máy quay lia nhanh hoặc ghi hình từ một phương tiện đang di chuyển, Rolling Shutter có thể tạo ra hiệu ứng hình ảnh bị cong, nghiêng hoặc “Jell-O”. Global Shutter loại bỏ phần lớn vấn đề này, giúp chuyển động trong khung hình tự nhiên và ổn định hơn.
Global Shutter thực sự hữu ích trong những trường hợp nào?
Không thể phủ nhận Global Shutter mang lại những lợi ích rất đáng giá. Tuy nhiên, những lợi ích này chỉ thực sự nổi bật trong một số thể loại nhiếp ảnh. Cụ thể:
- Chụp thể thao và chủ thể chuyển động nhanh: Khi chụp xe đua, máy bay, cánh quạt, chim bay hoặc vận động viên, tốc độ đọc cảm biến nhanh giúp hạn chế biến dạng hình ảnh. Đây là một trong những lý do các nhiếp ảnh gia thể thao chuyên nghiệp đặc biệt quan tâm đến công nghệ này. Sony A9 III chẳng hạn, sử dụng Global Shutter để hỗ trợ tốc độ chụp lên đến 120 khung hình/giây và loại bỏ hiện tượng Rolling Shutter trong quá trình ghi hình.
- Chụp flash tốc độ cao: Global Shutter cũng tạo ra lợi thế lớn khi kết hợp với đèn flash. Vì toàn bộ cảm biến được phơi sáng cùng thời điểm, máy có thể đồng bộ flash ở tốc độ màn trập rất cao mà không gặp giới hạn theo cách truyền thống. Điều này đặc biệt hữu ích với nhiếp ảnh thời trang, chân dung ngoài trời hoặc những tình huống cần sử dụng khẩu độ lớn nhưng vẫn muốn kiểm soát ánh sáng môi trường.
- Quay video và giảm hiệu ứng Rolling Shutter: Trong video, Rolling Shutter có thể tạo ra hiệu ứng thường được gọi là “Jell-O” khi máy lia nhanh hoặc chủ thể di chuyển mạnh. Các đường thẳng có thể bị nghiêng hoặc biến dạng. Global Shutter xử lý vấn đề này bằng cách ghi nhận toàn bộ khung hình cùng thời điểm, giúp chuyển động giữ được hình dạng tự nhiên hơn.
- Global Shutter tốt như vậy tại sao chưa xuất hiện trên máy ảnh giá rẻ? Thực chất Global Shutter không đơn giản là một phiên bản Rolling Shutter nhanh hơn. Thiết kế cảm biến cần bổ sung thêm hệ thống mạch và cấu trúc xử lý để có thể lưu trữ, đọc dữ liệu từ toàn bộ điểm ảnh gần như đồng thời. Điều này khiến cảm biến trở nên phức tạp hơn và chi phí sản xuất cũng cao hơn. Quan trọng hơn, thiết kế hiện tại còn tạo ra những sự đánh đổi nhất định về chất lượng hình ảnh.
Sony A9 III cho thấy Global Shutter vẫn có sự đánh đổi
Sony A9 III là mẫu máy ảnh mirrorless full-frame nổi bật với cảm biến Global Shutter. Đây cũng là một trong những ví dụ thực tế rõ nhất để nhìn vào ưu điểm cũng như hạn chế của công nghệ này.
Máy hướng tới nhóm người dùng chuyên nghiệp, đặc biệt là nhiếp ảnh thể thao và hành động, nơi tốc độ đọc cảm biến có ý nghĩa rất lớn. Tuy nhiên, cảm biến Global Shutter trên A9 III có ISO cơ bản ở mức 250 thay vì ISO 100 như nhiều máy ảnh full-frame khác. Điều này có ảnh hưởng nhất định đến khả năng thu nhận ánh sáng và chất lượng hình ảnh tối đa mà cảm biến có thể đạt được.
Nói cách khác, người dùng có được tốc độ đọc cảm biến cực kỳ ấn tượng nhưng phải chấp nhận một số đánh đổi về chất lượng hình ảnh trong những điều kiện nhất định.
Global Shutter không phải là một nâng cấp toàn diện
Đây là điểm quan trọng nhất khi đánh giá công nghệ này. Khi nghe đến Global Shutter, nhiều người dễ hình dung rằng đây là một bước nâng cấp toàn diện - tốc độ nhanh hơn, không méo hình, đồng bộ flash tốt hơn và quay video đẹp hơn.
Nhưng trên thực tế, công nghệ hiện tại vẫn phải đánh đổi một số yếu tố để đạt được những lợi thế trên. Trong khi đó, nhiều người dùng máy ảnh phổ thông có thể chẳng bao giờ gặp phải những vấn đề mà Global Shutter được thiết kế để giải quyết.
Một người chủ yếu chụp chân dung, phong cảnh, du lịch hoặc đời thường có thể không cần đến tốc độ đọc cảm biến cực nhanh. Với họ, dynamic range, khả năng xử lý ISO cao, màu sắc và chất lượng hình ảnh tổng thể có thể quan trọng hơn.
Máy ảnh giá rẻ có thực sự cần Global Shutter?
Nếu một chiếc máy ảnh dành cho người mới có Global Shutter, chắc chắn đó sẽ là một tính năng thú vị. Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là người dùng có thực sự cần nó hay không?
Hãy thử hình dung một nhiếp ảnh gia mới bắt đầu sử dụng máy ảnh. Họ thường chụp gia đình, bạn bè, du lịch, đường phố, phong cảnh hoặc những hoạt động đời thường. Trong phần lớn trường hợp, hiện tượng Rolling Shutter không phải vấn đề lớn.
Nếu để bổ sung Global Shutter, nhà sản xuất phải tăng chi phí hoặc đánh đổi một phần chất lượng hình ảnh, lợi ích mà người dùng nhận được có thể không tương xứng. Đặc biệt, việc có Global Shutter không tự động khiến một chiếc máy ảnh trở thành lựa chọn tốt hơn cho mọi nhu cầu.
Từ góc nhìn của Vietnam Photographer, việc người dùng mong muốn Global Shutter xuất hiện trên các mẫu máy ảnh tầm trung là hoàn toàn dễ hiểu. Công nghệ này giải quyết được những vấn đề rất cụ thể mà Rolling Shutter gây ra. Tuy nhiên, không phải nhiếp ảnh gia nào cũng cần Global Shutter. Với phần lớn người dùng phổ thông, một cảm biến có chất lượng hình ảnh tốt, dynamic range rộng, ISO cao sạch và tốc độ đọc đủ nhanh vẫn có thể mang lại giá trị thực tế hơn.
