Electronic First Curtain Shutter (EFCS) đang xuất hiện ngày càng nhiều trên các máy ảnh mirrorless, đặc biệt ở những mẫu máy hướng tới thiết kế nhỏ gọn và tối ưu chi phí. Công nghệ này đôi khi bị nhầm với màn trập điện tử hoàn toàn, tuy nhiên thực tế cách hoạt động của EFCS có nhiều điểm khác biệt. Với phần lớn tình huống chụp ảnh, EFCS gần như không tạo ra bất lợi đáng kể so với màn trập cơ học hoàn toàn.
Electronic First Curtain hoạt động như thế nào?
Một cách đơn giản để hình dung EFCS là xem nó như màn trập cơ học đóng màn thứ hai. Thay vì sử dụng hai rèm cơ học để bắt đầu và kết thúc quá trình phơi sáng, máy ảnh sẽ kích hoạt quá trình phơi sáng bằng điện tử. Sau đó, một màn trập cơ học sẽ đóng xuống để kết thúc phơi sáng.
Điểm quan trọng là quá trình kết thúc phơi sáng vẫn được thực hiện bằng cơ học. Nhờ vậy, EFCS không bị giới hạn hoàn toàn bởi tốc độ đọc cảm biến như khi sử dụng màn trập điện tử toàn phần.
Lợi ích của Electronic First Curtain
Cùng điểm qua những lợi ích mà Electronic First Curtain mang lại ngay nhé!
EFCS giúp hạn chế hiện tượng rolling shutter
Một trong những ưu điểm đáng chú ý của EFCS là khả năng hạn chế các vấn đề thường gặp với màn trập điện tử. Khi sử dụng màn trập điện tử, cảm biến phải đọc dữ liệu theo từng dòng và nếu tốc độ đọc không đủ nhanh, các vật thể chuyển động có thể bị biến dạng.
EFCS không gặp vấn đề này ở mức độ tương tự, bởi màn trập cơ học vẫn kết thúc quá trình phơi sáng rất nhanh. Nhờ đó, hiện tượng méo hình khi chụp chủ thể chuyển động hoặc banding dưới ánh sáng nhấp nháy được giảm đáng kể so với màn trập điện tử.
Điều này cũng giúp EFCS duy trì khả năng đồng bộ flash ở tốc độ tương đương với màn trập cơ học hoàn toàn trên nhiều máy ảnh.
EFCS còn giúp giảm rung khi chụp
EFCS có một lợi thế khác so với màn trập cơ học hoàn toàn bởi nó không có màn trập vật lý mở ra ở đầu quá trình phơi sáng.
Khi sử dụng màn trập cơ học thông thường, chuyển động của các lá màn trập có thể tạo ra rung động nhỏ. Trong một số điều kiện chụp, đặc biệt với tốc độ màn trập nhất định, rung động này có thể gây ra hiện tượng shutter shock và làm giảm độ sắc nét.
Với EFCS, quá trình phơi sáng bắt đầu bằng việc kích hoạt các pixel trên cảm biến theo phương thức điện tử. Vì vậy, một nguồn rung cơ học quan trọng được loại bỏ. Đây cũng là lý do một số máy ảnh có màn trập cơ học hoàn toàn sẽ tự động chuyển sang EFCS ở một số khoảng tốc độ màn trập nhất định nhằm hạn chế rung.
Vì sao EFCS ngày càng phổ biến?
EFCS đặc biệt phù hợp với những máy ảnh được thiết kế theo hướng nhỏ gọn, nhẹ và tiết kiệm chi phí sản xuất. EFCS không cần một cơ chế cơ học phức tạp để thực hiện cả hai màn trập mở và đóng, nhà sản xuất có thể giảm kích thước và độ phức tạp của cụm màn trập. Trong khi đó, người dùng vẫn giữ được phần lớn lợi ích quan trọng của màn trập cơ học.
Đây cũng chính là một trong những lý do công nghệ EFCS ngày càng xuất hiện trên nhiều mẫu mirrorless hiện đại, bao gồm cả những mẫu máy ưu tiên thiết kế nhỏ gọn như Canon EOS R8 II.
Những hạn chế của Electronic First Curtain
EFCS không hoàn toàn giống màn trập cơ học và vẫn tồn tại một số hạn chế. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là những hạn chế này thường chỉ xuất hiện trong những điều kiện chụp khá cực đoan.
Bokeh có thể bị cắt ở tốc độ màn trập rất cao
Một trong những vấn đề đặc trưng của EFCS là hiện tượng bokeh truncation, tức một phần vùng bokeh có thể bị cắt ở tốc độ màn trập rất cao. Nguyên nhân nằm ở khoảng cách giữa màn trập cơ học và cảm biến. Khi màn trập cơ học đóng để kết thúc phơi sáng, ánh sáng vẫn có thể lọt qua một phần mép màn trập do khoảng cách vật lý giữa hai bộ phận.
Trong khi đó, quá trình bắt đầu phơi sáng bằng EFCS không có khoảng cách vật lý tương tự. Điều này khiến một phía của vùng bokeh có thể xuất hiện đường cắt tương đối rõ, làm hình dạng vùng ngoài tiêu điểm kém tự nhiên hơn.
Tuy nhiên, hiện tượng này không dễ nhận thấy trong điều kiện chụp thông thường. Nó chủ yếu xuất hiện khi sử dụng tốc độ màn trập rất cao kết hợp với khẩu độ lớn, tức những tình huống mà hậu cảnh được làm mờ mạnh.
Banding có thể trở nên rõ hơn
EFCS cũng có thể khiến một số dạng banding trở nên rõ nét hơn so với màn trập cơ học hoàn toàn.
Điều này đặc biệt đáng chú ý khi chụp dưới các nguồn sáng nhấp nháy nhanh như màn hình LED quảng cáo hoặc khi sử dụng các chế độ flash tốc độ cao. Do quá trình bắt đầu phơi sáng bằng điện tử có ranh giới rõ ràng hơn, các dải sáng tối có thể xuất hiện với đường biên sắc nét hơn.
Với màn trập cơ học hoàn toàn, ánh sáng có thể lọt qua khoảng trống giữa các lá màn trập trong quá trình chuyển động. Hiện tượng này vô tình làm mềm một phần đường biên của banding.
EFCS có thực sự kém hơn màn trập cơ học?
Trong phần lớn tình huống chụp ảnh, câu trả lời thực tế là không có sự khác biệt đáng kể.
EFCS vẫn có thể kết hợp tốc độ kết thúc phơi sáng nhanh của màn trập cơ học với ưu điểm giảm rung nhờ loại bỏ chuyển động cơ học ở đầu quá trình phơi sáng. Đồng thời, nó tránh được nhiều vấn đề rolling shutter thường thấy trên màn trập điện tử hoàn toàn.
Những hạn chế như bokeh truncation hay banding rõ nét hơn chủ yếu chỉ xuất hiện khi người dùng đẩy máy ảnh tới những điều kiện đặc biệt, chẳng hạn tốc độ màn trập cực cao, khẩu độ rất lớn hoặc nguồn sáng có hiện tượng nhấp nháy nhanh.
Vì vậy, đối với đa số nhu cầu chụp ảnh hàng ngày, Electronic First Curtain có thể mang lại trải nghiệm gần như tương đương màn trập cơ học hoàn toàn, trong khi giúp máy ảnh có thiết kế nhỏ gọn và cơ chế màn trập đơn giản hơn.
