Sự ra đi của Raghu Rai ở tuổi 83 đã để lại nhiều tiếc nuối cho giới nhiếp ảnh toàn cầu. Nhưng có lẽ, điều khiến người ta xúc động hơn cả không chỉ là những bức ảnh ông để lại, mà chính là cách ông được tiễn đưa. Trong lễ hỏa táng tại Delhi, gia đình đã đặt lên ngực ông một chiếc Nikon Z8 cùng ống kính Nikkor Z 24-200mm f/4-6.3 VR, bên cạnh một cuộn Kodak ColorPlus 200 đã hết hạn. Ba vật thể giản dị ấy lại mang trong mình một câu chuyện sâu sắc – về hành trình, về thời đại và về triết lý làm nghề của một huyền thoại.
Nikon Z8 - Chiếc máy ảnh kể câu chuyện của hiện tại
Việc lựa chọn Nikon Z8 không phải là một chi tiết ngẫu nhiên. Đây là dòng máy ảnh mirrorless cao cấp, đại diện cho công nghệ hiện đại với tốc độ chụp nhanh, hệ thống lấy nét tiên tiến và khả năng xử lý linh hoạt trong nhiều điều kiện khác nhau. Nó cho thấy Raghu Rai không phải là người sống trong hoài niệm, mà luôn sẵn sàng đón nhận sự thay đổi của thời đại.
Chiếc máy ảnh ấy cũng phản ánh cách ông tiếp cận nhiếp ảnh trong những năm cuối đời – nhanh nhạy, linh hoạt nhưng vẫn đầy chiều sâu. Ông không bị giới hạn bởi công nghệ, mà ngược lại, sử dụng nó như một công cụ để kể chuyện tốt hơn.
Ống kính Nikkor Z 24-200mm đi kèm càng làm rõ điều đó. Đây là loại ống kính zoom đa dụng, cho phép người chụp linh hoạt chuyển đổi từ góc rộng đến cận cảnh mà không cần thay đổi thiết bị. Với một nhiếp ảnh gia tài liệu, đó là lợi thế lớn – giúp họ luôn sẵn sàng trước những khoảnh khắc bất ngờ của cuộc sống.
Kodak ColorPlus 200 - Cuộn phim của quá khứ, nơi bắt đầu của mọi giá trị
Bên cạnh chiếc máy ảnh hiện đại là cuộn Kodak ColorPlus 200 đã hết hạn từ năm 2017. Đây là dòng phim màu phổ thông, từng gắn bó với rất nhiều nhiếp ảnh gia trong thời kỳ trước khi kỹ thuật số lên ngôi.
Cuộn phim ấy mang ý nghĩa vượt xa giá trị vật lý. Nó gợi nhớ về một thời kỳ mà mỗi bức ảnh đều cần sự cân nhắc kỹ lưỡng. Khi đó, người chụp không thể xem lại ngay lập tức, không thể chụp hàng trăm tấm rồi chọn lọc. Mỗi cú bấm máy đều mang theo sự tính toán, trực giác và cả niềm tin vào khoảnh khắc.
Dù đã hết hạn, cuộn phim không hoàn toàn “vô giá trị”. Trên thực tế, nhiều nhiếp ảnh gia vẫn sử dụng phim hết hạn để tạo ra những hiệu ứng màu sắc độc đáo. Điều này cũng giống như cách những giá trị cũ không mất đi, mà chỉ biến đổi theo thời gian.
Giữa hai thời đại – một triết lý làm nghề bền vững
Điều đặc biệt ở Raghu Rai là ông không đứng về một phía. Ông không phủ nhận công nghệ mới, nhưng cũng không quên những gì đã làm nên mình. Ông chuyển sang kỹ thuật số từ khá sớm, nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần làm việc của thời phim: chậm rãi, chọn lọc và có ý thức với từng khung hình.
Chính ông từng khuyên các nhiếp ảnh gia trẻ không nên chạy theo số lượng hay sự hào nhoáng trên mạng xã hội, mà hãy đặt ý nghĩa vào từng bức ảnh. Đó là một lời nhắc nhở giản dị nhưng sâu sắc trong thời đại mà ai cũng có thể chụp ảnh mọi lúc, mọi nơi.
Hình ảnh chiếc máy ảnh và cuộn phim đặt cạnh nhau không phải là sự đối lập, mà là sự tiếp nối. Một bên là tương lai của nhiếp ảnh, một bên là nền tảng đã tạo nên nó. Và ở giữa là một con người đã đi qua cả hai thời đại ấy.
Một lời tạm biệt đầy ý nghĩa
Hình ảnh Raghu Rai nằm giữa những vòng hoa, với chiếc máy ảnh hướng lên trời và cuộn phim bên cạnh, đã nhanh chóng lan tỏa khắp cộng đồng nhiếp ảnh. Không cần lời giải thích dài dòng, nó vẫn truyền tải trọn vẹn một thông điệp "nhiếp ảnh không chỉ là công cụ, mà là cách nhìn thế giới".
Một chiếc máy ảnh hiện đại – tượng trưng cho hành trình không ngừng tiến về phía trước. Một cuộn phim cũ – lưu giữ những giá trị nền tảng của nghề. Đó không chỉ là cách một nhiếp ảnh gia được tiễn đưa, mà còn là cách ông kể “bức ảnh cuối cùng” của chính mình.
